Fastfood, Türkiye’de pahalı Amerika’da ucuz İSKENDER YILMAZ
Ülkemizde bütün çabalara rağmen fast food kültürünün önüne geçilemiyor. ABD çıkışlı birçok şirket de bu durumu körüklüyor. Ancak ortada garip bir durum var; bizde zengin sofrasında yer edinen bu kültür, Avrupa ve ABD’de fakirin umudu.
İlk şubesini 1980’lerde Taksim’de açan McDonald’s, Amerika aleyhtarı sol hareketin hedefi haline geleceğini hiç tahmin etmemişti. Ronald Reagan Amerika’sında da ekonomi kötüydü ve düşük gelirli halk dışarıda yemek yemeyi pek tercih etmiyordu. Buna karşılık fastfood yiyenlerin profili daha düşük gelirlilerden oluşuyordu. Kişi başı milli gelirin yerlerde süründüğü Türkiye’de ise emperyalizmin simgesi sayılan bir markanın İstanbul’da şube açması hiç hoş karşılanmadı. Bu tür tepkilerden olacak Türkiye’de zenginler ya da zengin çocuklarının mekanı oldu McDonald’s.
Evet, başta McDonald’s olmak üzere Batı’da zenginlerin en az uğradığı yerlerden biri olan fastfood restoranları, Türkiye’de daha çok üst gelir seviyesine hitap ediyor. Bu yüzden de Amerika ve Avrupa’daki menü fiyatlarıyla Türkiye’deki fiyatlar arasında fark var. Amerika’da 3 dolara bir tavuk menü alabilirken Türkiye’de aynı menünün fiyatı 5-6 dolar. Amerika’da bu restoranların diğer bir farkı da içeceğin sınırsız olması. Oysa Türkiye’de fazladan içecek parası ödemek zorunluluğu var. İki ülkenin kişi başına düşen milli gelirleri ve restoran masrafları karşılaştırıldığında çok daha vahim bir durum karşımıza çıkıyor. Milli gelir Amerika’da 44 bin dolar, yer yer de 75 bin dolara kadar çıkıyor. Türkiye’de ise ortalama 5 bin dolar.
Batı’daki fastfood müşterisiyle Türkiye’deki fastfood müşterileri karşılaştırmasında sadece gelir düzeyi farklılık göstermiyor. Batılılar, ‘fastfood’cuları çocuklarının baskısı ya da acil işleri olduğu zamanlar, ayak üstü bir şeyler atıştırmak için tercih ediyor. Çünkü bu restoranlar hareketliliğin olduğu şehirlerde ve koşturan insanlar için ortaya çıkmış. Türkler ise vakti olsun ya da olmasın ciddi ciddi karın doyurmak için buralara gidiyor. Bu yüzden fastfoodcular ABD’de otoyol üzerinde, Türkiye’de ise insanların çokça dolaştığı merkezlerde yer alıyor. Bu mekanlar genellikle alışkanlık yapıyor ve öğle ile akşam yemeği için tercih ediliyor.
Nerede yolda elinde kahve ile yürüyen, caddede arabaların içinde seyir halindeyken hamburger yiyen ya da kahve için insanlar görürseniz bilin orası Amerika’dır. Bu manzara orası için çok klasik bir sabah manzarasıdır. Üç öğün dışarıda yemek yemek... Özellikle trafikte dur kalk yaparken kahvaltıyı aradan çıkarırlar. Simitçiler, börekçiler şimdilerde simit-kafeler pek çok Türk için neyse onlar için de Dunkin’ Donuts ve benzeri yerler öyledir.
Fastfood firmalarının Türkiye’ye özgü uygulamaları sadece McDonald’s ya da Burger King ile de sınırlı değil. Amerikan tarzı büyük boy bir pizza görmemiş pek çok insan var Türkiye’de. Çünkü ne Pizza Hut ne de Domino’s Pizza bu boy bir pizza yapmıyor ülkemizde. Küçük boy pizzayı büyük boy parasına satıyorlar.
Amerikalının peynir ekmek gibi tükettiği Dunkin’ Donuts kahveleri bile Türkiye’de el yakıyor. Gloria Jean’s, Starbucks ve diğerlerinden bahsetmeye bile gerek yok.
Kısacası fiyatlar bizde Batı’ya göre pahalı. Peki Türkiye’de bu restoranlar neden pahalı, bunun cevabı yok! İnsanların zamanı daraldıkça hazıra olan bağımlılığı da artıyor. Daha çok hazır yemek ya da daha fazla kuru temizleme ihtiyaç olmaya başlıyor. Ama Amerika halkı ‘hazır’ın bile planlamasını yani bütçesini yapıyor. Bir dolarlık fark karşısında “sigara pahalı, içemem” diyebiliyor.
Global restoran zincirlerinin ülkemize özgü kuralları olsa da bir damak tadı oluşturduğunu inkar edemeyiz. Yurtdışındasınız ve ne yiyebileceğinizi bilmiyorsunuz. En pratik çözüm fastfood restoranlarından birine gitmek. Menü tanıdık, lezzet hemen hemen aynı. Bu restoran zincirleri size her yerde aynı tadı sunmayı vaat ederler. Çoğu zaman da başarırlar. Hele bir de mutfağı farklı bir ülkedeyseniz. Mesela Çin’deyseniz. Bütün dünyayı kuşatan bu restoranlardan imdat dilemekten başka çareniz yoktur.
kaynak: cumaertesi.zaman.com.tr
